Ben jij benieuwd hoe het is om erkend CSR-coach te zijn? Vraag je je af wie dit nog meer zijn en waarom zij hiervoor kozen? Dit snappen wij. Inmiddels telt Nederland heel wat erkende CSR-coaches en dus is het hoog tijd om een aantal van hen aan je voor te stellen! 

En met wie kunnen we nu beter beginnen dan met Karin Rekvelt? Als een van de CSR-coaches van het eerste uur was ze nauw betrokken bij het ontstaan van de CSR-methode. Geen enkele case is voor haar te zwaar en een uitdaging is nooit te groot. We vroegen Karin naar haar indrukwekkende carrière als zelfstandig psycholoog en CSR-coach. 

Stress-inoculatie 

Karin is erkend CSR-coach en heeft ontzettend veel ervaring als zelfstandig psycholoog. Karin: “Sinds 1994 heb ik mijn eigen praktijk Keyworks in Amsterdam, waar ik mensen met stress- en burn-outklachten begeleid. Maar toen ik net voor mezelf begon, werkte ik in opdracht van onder meer politie en justitie. Aan de rechercheschool en in de korpsen gaf ik zedentrainingen en geweldstrainingen met traumaverwerking en nazorg. De geweldstrainingen waren stress-inoculatie trainingen: we riepen bewust stress op met fysieke oefeningen, om vervolgens deze te leren reguleren en te verwerken. 

We gebruikten toen al de onderzoeksresultaten van Bessel van der Kolk, die nu pas meer erkenning vindt in Nederland door zijn boek ‘Traumasporen’. Ik was vakmatig gezien in die tijd dus al lichaamsgericht bezig en zware geweldsproblematiek was mij vertrouwd.” 

Van acute naar chronische stress 

Tijdens haar eerste zwangerschap in 1997 wilde Karin niet meer te maken krijgen met agressie en geweld en besloot ze haar begeleiding te verleggen van acute naar chronische stress. “Die ontwikkeling ging heel natuurlijk. Dit komt omdat ik in die tijd ook als extern huispsycholoog werkte bij een politiekorps en bij een gezondheidsorganisatie voor vluchtelingen. Ik had zodoende de ruimte om afscheid te nemen van de geweldstrainingen, om me meer te gaan richten op organisatie- en teamontwikkeling en op individuele begeleiding van mensen die stress ervaren. 

In 1999 volgde ik de CSR-cursus en verdiepte ik mij in de werking van chronische stress en herstel hiervan.  

Zo kwam ik opnieuw met Sonja van Zweden in contact. Zij gaf in die tijd de cursus en ze is de founder van CSR Centrum. Ik kende haar nog uit 1990 toen ik bij haar in therapie was, omdat ik zelf burn-out was. Het was een prettig en inspirerend weerzien en dat moedigde me aan om me vooral te richten op de behandeling van chronische stressklachten en burn-out. In die tijd kwamen we ook met enkele CSR-coaches, van wie enkele ook nu nog steeds met CSR Centrum verbonden zijn, bij elkaar bij Sonja thuis om casuïstiek te bespreken en de methode te verdiepen.” 

Stepped care

Sonja van Zweden ontwikkelde in de jaren negentig al de CSR-methode en gezien het succes van deze aanpak, is het best vreemd dat het zo lang duurt veel voordat er erkenning is als evidence based methodiek. Zo wordt nog steeds vaak alleen cognitieve gedragstherapie voorgeschreven voor de behandeling van burn-out, zowel door huisartsen als bedrijfs- en verzekeringsartsen of binnen GGZ-instellingen. Dit is vaak onnodig belemmerend voor herstel van chronische stressklachten en burn-out. 

“Er is niets mis met cognitieve gedragstherapie als behandelwijze, alleen dient het te worden toegepast op de juiste diagnostiek. Ook de timing van het inzetten van deze interventie luistert nauw. Pas als de cliënt weer draagkracht heeft en het hoofd het weer doet, kan bekeken worden of cognitieve therapie nog nodig is. Voor burn-out en ernstige ontregeling is de CSR-aanpak bijzonder effectief. 

Ik heb regelmatig cliënten in mijn praktijk die al diverse therapieën en behandelingen hebben gehad, maar die nog steeds uitgeput zijn en niet weten waardoor dit komt. In dit opzicht is een sterke kant van de CSR-methodiek de zogenaamde stepped care: stapsgewijs die interventie aanbieden die het herstelproces van cliënt bevordert. 

Elke fase vraagt weer een andere op de persoon toegesneden aanpak. De stepped care-aanpak helpt bij het onder ogen zien en verwerken van de gevolgen van chronische stress en leert de cliënt hoe hij of zij zich in elke fase veerkrachtiger kan leren voelen. En dit op álle niveaus: lichamelijk, emotioneel, cognitief en gedragsmatig.” 

Community

Vanaf het begin zijn er CSR-coaches die nog steeds verbonden zijn als partner. “Hieruit spreekt ook de kracht van CSR Centrum als community. Het begon ooit na de eerste CSR opleidingsdagen bij Sonja thuis met intervisiebijeenkomsten en vanaf het begin waren er studiedagen om ons bij te scholen. Nog steeds worden de aangesloten CSR-coaches een paar keer per jaar bijgeschoold en krijgen ze boeiende presentaties over relevante onderzoeksresultaten op het gebied van (chronisch) stress-onderzoek. 

Met Carolien Hamming als directeur en met haar team is hier een goede continuïteit en verdieping in gekomen. Niet alleen met oog voor de eigen CSR-methodiek, maar ook voor bewijs van de effectiviteit ervan en andere relevante onderzoeken en interventies. Zo wint de CSR-methodiek steeds meer aan terrein en groeit meer en meer erkenning. Dit niet alleen bij artsen en andere hulpverleners, maar ook bij organisaties die iets met stresshantering willen doen om medewerkers gezond en vitaal te houden. 

Ik vind het, zeker als zelfstandig werkend psycholoog, heel fijn om partner van CSR Centrum te zijn. Zo is het altijd mogelijk om met een collega te sparren en ook de (technische) ondersteuning is supergoed. Ik mag dit best zeggen, want ik ga al heel wat jaren mee en heb vele kijkjes in keukens gekregen. 

Daarom: als je geïnteresseerd bent in de werking van chronische stress en herstel, dan raad ik je van harte aan om erkend CSR-coach én partner te worden!” 

Ook CSR-coach worden?

Heeft Karin je nieuwsgierig gemaakt? Schrijf je dan vooral in voor onze vierdaagse cursus. Ben je na afloop enthousiast en wil je meer? Doe dan ook een vrijblijvend verzoek tot toetsing of je partner kunt worden

Waarom CSR directeur Carolien Hamming zich elke dag inzet voor een nieuwe richtlijn voor burn-outbehandeling in Nederland? Welke reacties van cliënten met een burn-out haar motiveren? En waarom haar missie tot op de dag van vandaag nog steeds nodig is? Daarover gingen we uitgebreid met haar in gesprek. 

Burn-out

Laten we bij het begin beginnen. Hoe wordt een burn-out vastgesteld? Carolien vertelt: “Wanneer iemand burn-outklachten heeft, komt hij of zij waarschijnlijk eerst terecht bij de huis- of bedrijfsarts. Die beoordeelt de situatie aan de hand van de Nederlandse richtlijn, die in 2011 door beroepsverenigingen gezamenlijk is opgesteld. 

Maar hoewel wij (en de richtlijn) erover spreken alsof we precies weten wat het is, kunnen we een burn-out helemaal niet betrouwbaar vaststellen. Er bestaat geen wetenschappelijke consensus voor de diagnose en ook vragenlijsten, gesprekken of fysiologische metingen geven geen uitsluitsel. Dit komt doordat de definitie van burn-out sinds de jaren ’70 ingrijpend is veranderd. 

Burn-out begon als term die werkgerelateerde uitputting van Amerikaanse hulpverleners beschreef. Tegenwoordig heeft het een veel bredere betekenis. Niet alleen hulpverleners, maar iederéén kan uitgeput raken. En de oorzaak kan in het werk liggen, maar het kan ook komen door maatschappelijke verwachtingen of de thuissituatie. 

Volgens de richtlijn staat wél vast dat burn-out een louter psychisch probleem is. Wat de richtlijn negeert – en wat veel mensen niet weten – is dat er nog géén psychologische behandeling is gevonden, waarvan bewezen is dat het helpt. De richtlijn schrijft desondanks een vorm van cognitieve gedragstherapie voor die de hulpverleners moeten volgen. 

In het kort komt die aanpak hierop neer: de cliënt voelt zich wanhopig en mag een paar weken rust nemen en proberen zich te ontspannen. Daarna moet hij zijn psychische problemen onderkennen en leren deze beter op te lossen. Hierdoor verdwijnt de burn-out vanzelf en alles bij elkaar neemt zo’n drie maanden in beslag. Als dit niet lukt – wat vaak het geval is – heb je ‘onderliggende psychopathologie’ en volgt een verwijzing naar de specialistische GGZ.” 

Wisselwerking mind en body

Carolien vertelt dat deze visie de grootste tekortkoming is in de huidige burn-outbehandeling in Nederland. “Naast uitputtingsverschijnselen en tal van lichamelijke klachten hebben mensen met een burn-out inderdaad ook ernstige mentale problemen. Ze zijn gestrest, angstig, somber en emotioneel. Ik noem dat ‘pseudopsychopathologie’, die wordt veroorzaakt door onderliggende biologische oorzaken. 

Burn-out is namelijk het eindpunt van een lange periode overbelasting en chronische stress, die in het lichaam voor fysiologische over-activatie zorgde. Hierdoor raakt het hormoonstelsel in het lijf en brein ontregeld en dat heeft weer een negatieve invloed op het immuunsysteem en organen. Zo bekeken is burn-out een ‘hardware’-probleem. Dit los je niet op met werken aan mentale verandering (de software).” 

Een stukje geschiedenis

Waarom veel burn-outbehandelingen dan toch een psychosociale aanpak bevatten? Hier heeft Carolien een duidelijk antwoord op. “Een kort lesje geschiedenis: tot en met de eerste helft van de vorige eeuw was het stressonderzoek vooral lichamelijk gericht. Men ontdekte de vecht- en vluchtreactie en onderzocht de werking van stresshormonen, zoals cortisol en adrenaline. Tot invloedrijke psychologen in de jaren zestig ontdekten dat de manier waarop mensen een probleem ervaren, veel effect heeft op de stressreactie. 

Als je niet bang bent voor de tandarts, lig je op de tandartsstoel met een rustige hartslag. Maar als je wél bang bent, gaat je hartslag omhoog. Uit dit soort bevindingen concludeerde men: als je positief of probleemoplossend denkt, krijg je minder stress. Dat klopt natuurlijk. Maar vervolgens werd  

de wisselwerking met het lichaam vergeten en zijn we in dit denken massaal doorgeslagen. Hoewel je de psyche niet los kunt zien van het lichaam, begonnen experts te verkondigen dat de fysieke reacties genegeerd konden worden. Het lichaam werd afgeserveerd als onbelangrijk en als iets van de negentiende eeuw. De geest was veel machtiger.” 

De CSR-methode

“Deze manier van denken is nog steeds populair. Het past in onze maatschappij waar vaak wordt gedacht dat het leven maakbaar is. Zolang je maar positief bent, komt het wel goed met je. En je kunt bereiken wat je wil, zolang je je maar maximaal inzet. Door deze maatschappelijke overtuiging en een aantal zeer standvastige hoogleraren is de visie op het ontstaan van stressklachten en burn-out in 2022 nog altijd gebaseerd op het achterhaalde idee uit de jaren ‘60 van de ‘ontoereikende stresscoping’. 

Het resultaat? Het aantal mensen met burn-out is de afgelopen twintig jaar gestegen en een aanzienlijk deel van de werkende Nederlandse bevolking is oververmoeid en heeft stressklachten. En daarnaast blijft er verwarring over wat burn-out nou eigenlijk is, spreken wetenschappelijke onderzoeken elkaar consequent tegen en is er veel onbegrip over de vraag waarom de ene mens wel burn-out raakt en de andere niet. 

Ik ontvang dagelijks berichten van mensen die zich niet begrepen voelden, totdat ze de CSR-methode tegenkwamen. Mooi dat onze methode dat verschil maakt, maar ik vind het pijnlijk dat het nog altijd zo gaat. Deze mensen knappen onvoldoende op, omdat de onderliggende oorzaak (verstoorde fysiologie) niet wordt begrepen en aangepakt. Soms wordt zelfs gedacht dat ze niet opknappen, omdat zíj́ iets fout doen. Dat rechtzetten is precies wat mij drijft, en waarom ik mij elke dag hard maak om aan te tonen dat we niet om de biologie heen kunnen en dat de psychobiologische behandeling de enige manier is.” 

Duidelijke boodschap

Carolien is ervan overtuigd dat een burn-outbehandeling gebaseerd op de psychobiologische inzichten, zoals de CSR-methode, gemeengoed moet zijn. En dat fysiek herstel altijd voorop moet staan, bij behandeling én preventie. “Als we massaal rekeninghouden met onze eigen individuele herstelbehoefte, hoeft niemand meer burn-out te raken. 

Gelukkig wordt deze manier van denken steeds meer omarmd. Experts die het toepassen merken dat onze methode werkt en vragen zich af waarom dit nog niet algemeen bekend is en in de richtlijnen staat. Dus tegen diegenen die nog steeds vasthouden aan de consensus wil ik maar één ding zeggen: erken de rol van biologie bij stress en burn-out. Wacht niet op nóg meer bewijs dan dat er al is, maar stel je op de hoogte van de biologische mechanismen achter chronische stress en gebruik je verstand. Het is namelijk zó logisch!” 

Begeleid jij cliënten met een burn-out en wil je graag weten hoe je onze wetenschappelijk onderbouwde methode toepast in de praktijk? Schrijf je dan snel in voor onze cursus en ga effectief coachen volgens de CSR-methode! 

Er lijkt een paradigmaverschuiving op komst in de wereld van de burn-out behandeling. Vanouds beschouwen psychologen en artsen burn-out als een psychisch probleem en speelt de stressfysiologie een ondergeschikte rol. Hier lijkt een kentering in te komen en dat is goed nieuws.

Bijzonder hoogleraar Arno van Dam zet vanuit de beroepsgroep van psychologen de toon. Zijn recente stellingname in een internationaal tijdschrift getuigt van lef en benadrukt hoe gewenst een koerswijziging is[1]. Van Dam geeft de arbeidspsychologen een expliciete opdracht: betrek de biologie erbij. We zijn er trots op dat Van Dam op cruciale plekken in zijn artikel refereert aan de whitepaper van CSR Centrum en bepleit wat CSR-coaches al jaren succesvol toepassen bij stressklachten en burn-out[2]

De biologie speelt een steeds belangrijkere rol bij de manier waarop naar burn-out gekeken wordt.

Wat schort er aan de huidige opvattingen over burn-out?

Je zou verwachten dat onderhand wel klip en klaar is wat burn-out is, maar niks is minder waar. Psychiater en stressonderzoeker Christiaan Vinkers schrijft in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (2021) dat niet vergeten mag worden dat de huidige opvatting over burn-out geen wetenschappelijk fundament heeft[3]. Er zijn zelfs wetenschappers die betwijfelen of burn-out überhaupt bestaat[4]

Daarnaast geeft de huidige visie onvoldoende antwoord op kwesties als: waarom gaat burn-out met zulke ernstige klachten gepaard? Waarom duurt het herstel van burn-out zo lang?[5] En waarom houdt een aanzienlijk deel van de mensen restklachten?[6]

De voorgeschreven burn-out behandeling schiet te kort

Meer ‘leuke dingen’ doen, sporten, nog beter je best doen, gedragstherapie of maandenlang rusten: als niks lijkt te helpen, leidt dat tot de nodige frustratie bij patiënten en behandelaars en de gedachte dat ‘het dan wel een psychiatrische aandoening moet zijn’ dringt zich op. Onnodig vaak wordt uiteindelijk maar verwezen naar de toch al overvolle GGZ.

Psychische aanleiding bij burn-out vraagt toch om een psychische behandeling? 

Falende stresscoping is een veelvoorkomende aanleiding van burn-out. Als het niet lukt om een prangend probleem op te lossen of een situatie naar je hand te zetten, ga je je steeds slechter voelen. Dat beïnvloedt je motivatie en je kunt er vermoeid en somber van raken. Dat is inderdaad psychisch. 

Maar lichaam en geest zijn geen aparte entiteiten en die psychische signalen ontstaan niet ‘zo maar’. Negatieve emoties zoals piekeren/je zorgen maken, angst, verdriet of eenzaamheid veroorzaken parallel fysiologische stressreacties. Deze stressfysiologie heeft op zijn beurt weer impact op je geest (en lichaam). 

Fysiologische stressreacties ontregelen door langdurige stress

Er zijn al vele jaren sterke aanwijzingen dat fysiologische systemen in ons lichaam zorgwekkend kunnen veranderen als gevolg van langdurig negatieve emoties, of andere vormen van chronische overbelasting (stress).

Allereerst verandert de stressregulatie in je brein. Dat brengt kettingreacties op gang die je gevoeliger maken voor spanning en die je somberder en angstiger maken. Ook je vermogen om adequaat met problemen om te gaan vermindert, evenals je concentratie en geheugen. Je mentale toestand raakt dus mede verstoord door fysiologische disregulatie. 

Juist in de stressfysiologie schuilt het antwoord op veel onbegrepen verschijnselen bij burn-out. Neem eens een duik in de literatuur hierover als je nog twijfels hebt.[7],[8],[9]

Hoe zit het met fysiologische stressreacties bij burn-out?

Er is dus een overtuigend verband aangetoond tussen fysiologische ontregelingen en chronische stressfysiologie. Maar die fysiologische ontregelingen zijn toch niet aangetoond bij burn-out? 

Nog niet in overvloed, maar het begin is er en we kunnen er niet meer omheen. Dat fysiologische parameters vaak niet eenduidig in verband kunnen worden gebracht met ‘burn-out’ komt door het slecht onderbouwde concept burn-out zélf.

Van Dam wijst in zijn artikel op het probleem dat het meeste (internationale) burn-out onderzoek gebruik maakt van de Maslach Burnout Inventory[10]. Deze burnout-vragenlijst maakt o.a. geen onderscheid tussen korte (< 3 maanden) en langdurige stress, terwijl dit voor het fysiologisch (dis)functioneren veel uitmaakt. Op deze manier ontstaan heterogene onderzoeksgroepen (lichte en zware klachten bij elkaar) en het is niet vreemd dat dit tegenstrijdige uitkomsten oplevert. 

Veelbelovend onderzoek

Afgelopen zomer werd een studie gepubliceerd waarin de onderzoekers met behulp van een biomarker (de hoeveelheid cortisone in speeksel) onderscheid konden aantonen tussen gezonde en opgebrande mensen.[11]

Veelbelovend is ook het proefschrift van de Belgische Deborah Piette (2020), waarin zij aantoont dat het energie-metabolisme is ontregeld bij depressieve en burn-out patiënten.[12]

Betrek de biologie erbij 

Het is tijd om over de muren van de psychologie heen te kijken en de verbanden en relaties tussen de psyche, het zenuwstelsel, het immuunsysteem en de hormonen te laten doorklinken in de theorie over burn-out. Dat de preventie en behandeling dan ook andere accenten krijgen, spreekt voor zich.

Door burn-out in een psychobiologisch kader te plaatsten, erkent Van Dam de ernst van het probleem en legt hij de vinger op de zere plek. Met zijn artikel erkent hij ook de bijdrage van CSR Centrum en daar zijn we heel blij mee. 

Meer nog echter neemt hij degenen die met (ernstige) burn-out te maken hebben serieus en roept hij vakgenoten op hun visie te herzien en hun interventies aan te passen. En daarvoor hang ik de vlag uit.

Carolien Hamming

Carolien Hamming
Directeur CSR Centrum

Voor professionele hulpverleners: Leer ook de psychobiologische CSR-Methode toepassen. De aanpak is effectief, goed onderbouwd en vriendelijk voor je cliënten. Onze cursisten vinden het een buitengewoon goede cursus. Schrijf je in en ontdek het zelf

Voor cliënten: Onze gecertificeerde CSR-coaches bieden de beste behandeling voor burn-out en de aanpak leidt tot significante klachtenvermindering. Gun jezelf een erkende CSR-coach bij je in de buurt.

Noten

[1] A. van Dam. A clinical perspective on burnout: diagnosis, classification, and treatment of clinical burnout. European Journal of Work and Organizational Psychology, 2021.

[2] Hamming, C.A.E. (2020). Een nieuwe kijk op stress. Whitepaper, CSR Centrum.

[3] Vinkers, C.H. (2021). Burn-out, een ongrijpbaar fenomeen. Hoe komen we verder? Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde; 165:D5581.

[4] Bianchi, R., Schonfeld, I. S., & Laurent, E. (2019). Burnout: Moving beyond the status quo. International Journal of Stress Management26, 36–45.

[5] Zweden, S. van. (2015). Waarom duurt burn-out zo lang? Tijdschrift voor psychotherapie, 2015.

[6] Dalgaard, V. L., Hviid Andersen, J., Pedersen, A. D., Andersen, L. P., & Eskildsen, A. (2021). Cognitive impairments and recovery in patients with work-related stress complaints–four years later. 

[7] Tops, M., Boksem, M. A. S., Wijers, A. A., Van Duinen, H., Den Boer, J. A., Meijman, T. F., & Korf, J. (2007). The psychobiology of burnout: Are there two different syndromes? Neuropsychobiology, 55(3–4), 143–150.

[8] McEwen, B. S. (2017). Neurobiological and Systemic Effects of Chronic Stress. Chronic Stress, 1, 1–11.

[9] Ganzel, B. L., Morris, P. A., & Wethington, E. (2010). Allostasis and the human brain: Integrating models of stress from the social and life sciences. Psychological Review, 117 (1), 134–174.

[10] De Maslach Burnout Inventory (MBI) is wereldwijd veruit de meest gebruikte vragenlijst om burn-out vast te stellen.

[11] Bakusic J., Ghosh, M., Pollia, A., Bekaert, B., Schaufelie, W., Claes S., Godderis, L., (2021). Role of NR3C1 and SLC6A4 methylation in the HPA axis regulation in burnout. Journal of Affective Disorders 295 (2021) 505–512.

[12] Piette, D. (2020). Depression and burnout A different perspective Investigating the differences and similarities between these 21st century epidemics through data-based transfer function modelling. KU Leuven

Grootmoeder Gerritje Beukers-de Kleuver

Op houten banden fietste ze in de winter van ’45 van Utrecht naar de Achterhoek om aardappels te bemachtigen. Ik had een sterke, optimistische grootmoeder. Ze ging er prat op dat ze goed met tegenslag overweg kon. 

Tot ze de ziekte van Parkinson kreeg. 

Positief denken

Ze raakte immobiel en haar gezicht verstrakte -net als bij prins Claus. Het ergste was haar inktzwarte stemming, die haar in zichzelf opsloot. De specialistisch arts beschouwde die somberte als een ‘beleving’ die goed was te beïnvloeden -als ze haar best maar deed. Dus moedigden we oma aan om positief te denken en zich vooral op de leuke dingen te richten. 

Kansloos natuurlijk. 

Maar dat begrepen we pas na haar overlijden, toen bekend werd dat depressie veel voorkomt bij de ziekte van Parkinson. De afbraakprocessen en veranderingen in de hersenen hebben direct effect op de stemming. Daar kon ze dus niets aan doen.

Niet haar eigen schuld

Ik krijg nog buikpijn als ik eraan denk hoe alleen mijn oma zich moet hebben gevoeld. 

Wat als we haar ziekte beter hadden begrepen? Het had haar niet van haar klachten afgeholpen. Maar de wetenschap dat ze niet zélf voor haar donkere stemming koos, dat het niet haar eigen schuld was, had vast troost gegeven. 

Sindsdien vraag ik me bij psychische klachten altijd af wat er bekend is over de achterliggende neurobiologische processen. Ik ging er boeken en wetenschappelijke artikelen over lezen. 

Herbeleving

Toen ik in 2003 een burn-out cursus bij het CSR Centrum van Sonja van Zweden volgde, kreeg ik een herbeleving van de situatie rond mijn grootmoeder. Begrijp me niet verkeerd, burn-out is totaal anders dan de ziekte van Parkinson, maar ik zag pijnlijke overeenkomsten tussen de beoordeling en behandeling van de psychische klachten bij beide aandoeningen.

Sonja opende mijn ogen voor de medisch-biologische kant van burn-out: aan de ernstige klachten liggen primair neurofysiologische ontregelingen van het stresssysteem ten grondslag. Zo is de uitputting die met burn-out gepaard gaat geen psychisch symptoom, zoals vaak wordt gedacht. En het terugtrekgedrag heeft niets te maken met een gebrek aan bevlogenheid of motivatie. 

Let wel, ‘burn-out zijn’ is niet hetzelfde als ‘stressklachten hebben’. Aan burn-out gaat altijd een periode van toenemende vermoeidheid en stressklachten vooraf. Stressklachten zijn milder en makkelijker te keren, bijvoorbeeld door een gezondere leefstijl en aanpassingen in de manier waarop je met problemen omgaat; bij burn-out zijn dit soort interventies onvoldoende.
Behandeling van burn-out moet beter

In 2006 nam ik niet alleen Sonja’s bedrijf, maar ook haar missie over: de behandeling van burn-out moet beter. Want door de huidige focus op stresscoping en snelle activatie, wordt de hoofdzakelijk psychologische aanpak vaak zélf een stressor die het herstelproces vertraagt. Daarmee wordt (ongewild) de patiënt tekort gedaan, zoals ik mijn grootmoeder ooit tekortdeed.

Als we stress zouden bezien vanuit psychologisch én neurobiologisch perspectief, begrijpen we beter waarom mensen zulke ernstige mentale en fysieke klachten kunnen ontwikkelen door langdurige stress of overbelasting. En doorzien we ook beter welk type interventies helpend, of juist niet-helpend kunnen zijn. 

CSR Centrum is pionier op dit gebied

Daarom hebben we de whitepaper Een nieuwe kijk op stress geschreven. We laten zien hoe het anders kan en presenteren resultaten waar we trots op zijn. Wetenschappelijk onderbouwd. 

We hopen dat deze visie gaat doorklinken in denkrichting, richtlijnen en behandelplannen. 

Wil je meer weten? Download de whitepaper, de samenvatting of de factsheet. Mijn persoonlijke toelichting op de whitepaper kun je zien in de opname van het webinar van 3 november 2020 (dit is terug te kijken t/m 22 november 2020).

Carolien Hamming
directeur van CSR Centrum

Vragen of opmerkingen? Zet je reactie hieronder of mail naar info@csrcentrum.nl.

Een psychobiologische aanpak bij stressklachten, overspanning en burn-out leidt gemiddeld tot betere resultaten dan een puur psychologische behandeling. We schreven hierover een whitepaper.

In dit informatieve (en ook nog leuke) filmpje leggen we uit wat je moet doen om weer te herstellen van burn-out.

Een media request van het Amerikaanse tijdschrift TIME. Of ik een paar vragen over niksen wil beantwoorden. Alweer een journalist die meer wil weten over deze oerhollandse trend van ‘doing nothing’. Ik heb er dubbele gevoelens over, maar beantwoord toch haar vragen.

Er is veel discussie over een ‘wildgroei’ aan stresscoaches. En terecht. Het grote aanbod aan stresscoaching is zorgelijk. Wie is er tegenwoordig geen ‘stresscoach’?

Burn-out duurt het langst van alle werkgerelateerde psychische klachten. Opvallend is ook de grote spreiding in duur van burn-out: van drie maanden tot meer dan een jaar. Waarom duurt het herstel soms zo lang? Patiënten ogen niet ziek, maar kunnen maanden, soms jaren niet normaal functioneren.

Zo lang je herstelvermogen niet optimaal werkt, is trainen of hardlopen met je buurvrouw geen goed idee. Maar met alleen rusten kom je er ook niet. Om je lichaam te leren zich vlotter te herstellen, is ook milde inspanning nodig. Hoe je dat verstandig kunt opbouwen lees je hier.