Do's en dont's bij burn-out: acceptatie

Herstellen van burn-out begint bij acceptatie

Eigenlijk kan je het niet geloven. Zo erg zal het toch niet zijn?
Jij burn-out?

Je zelfbeeld valt in duigen.

Jíj? een burn-out?

OK, er ís wat met je aan de hand.
Je hebt een extreem vermoeid lichaam; je bent een stuk emotioneler; en ja, dat malen in je hoofd, dat gaat ook maar door en door (1). De dokter zei dat je oververmoeid bent en overbelast, en dat je rust moet nemen (2). Daarom heb je je ziek gemeld op je werk. Maar je wilt wel zo snel mogelijk weer normaal functioneren. Dus zeg je tegen je collega’s dat je er waarschijnlijk over twee weken (max!) weer bent.

Komende week ga je het rustiger aan doen

Vroeg naar bed en lekker uitrusten. Om je conditie op te krikken zoek je je sportschoenen op. Dagelijks hardlopen valt je zwaar maar zal je goed doen. Gewoon tanden op elkaar en doorzetten. Daar word je fitter van.

Een goede herstelstrategie bij stressklachten, maar niet bij burn-out

Bij burn-out is je  herstelvermogen verminderd en ben je door je reserves heen.
Je stresssysteem zélf is gestrest en ontregeld. En doordat het stresssysteem ál je andere organen, weefsels en lichaamsfuncties aanstuurt (zoals je immuunsysteem, aandachtsysteem, slaap-waakritme, spieren) zijn ook andere klachten en disfuncties ontstaan. Daarom werken de normale anti-stressmaatregelen niet bij een burn-out.

Maar wat kan je dan wel doen om uit je burn-out te komen?

De eerste stap naar herstel: accepteren  

  • Accepteer de situatie
  • Accepteer jezelf (en merk de signalen van je lichaam op)

Accepteer de situatie

Helaas bestaat er nog geen medische test die feilloos uitsluitsel geeft wat je precies mankeert, of hoe lang het gaat duren. Dat maakt het zo lastig om uit te leggen wat er met je aan de hand is aan je partner, collega’s en vrienden. Misschien twijfel je zelf ook nog over de ernst van de situatie. (Moet je niet gewoon wat strenger voor jezelf zijn?)

Maar het probleem is niet dat je niet wílt. Het ligt echt niet aan je motivatie. Het komt doordat je niet meer kúnt (3).
Bekijk het eens vanuit een andere kant: gezien de lange periode van overbelasting die je achter de rug hebt, is het eigenlijk ook heel logisch dat het nu niet zo goed met je gaat.

Accepteer jezelf

Goed voor jezelf zorgen is misschien niet je sterkste kant. Je aandacht richt zich meestal naar buiten, naar je omgeving en wat die van je verwacht. Maar om beter te worden, sta jij nu op de eerste plaats. Dat is de enige manier om er op den duur weer voor anderen te kunnen zijn.

Misschien klinkt het ‘zweverig’, maar het is ook tijd om naar de signalen van je lichaam te luisteren. Je lichaam praat de hele dag door met je. Het zegt hoe je je voelt en of je zin hebt om dingen te doen, of juist niet. Jij bent inmiddels een kei geworden in ’t negeren van die signalen.

Een burn-out ontstaat op wilskracht

Alleen doorzetters, mensen die alle stoptekens van hun lichaam kunnen negeren, raken uitgeput. Die signalen zeiden dat je te actief was en meer rust nodig had. Misschien zag je geen mogelijkheid om ernaar te luisteren, of was de beloning voor ‘doorgaan’ hoog. Hoe dan ook: je bent te ver gegaan en nu heeft je lichaam je een poosje op ‘non-actief’ gesteld.

Naar je lichaam luisteren kan nogal onaangenaam zijn

Want dan voel je dat je constant gespannen bent of opgefokt, dat je spieren pijnlijk zijn en stijf. Ook word je je bewust van je energietekort, waardoor zelfs simpele dingen als boodschappen doen een hele onderneming worden. Flink zijn, je gezondheid bagatelliseren, of je tegen je vermoeidheid verzetten: je hebt het lang gedaan en het lijkt misschien sterk, maar houd ermee op. Probeer schuldgevoelens en ideeën over ‘persoonlijk falen’ van je af te schudden. Daar heb je weinig aan. Het is tijd dat je een pas op de plaats maakt.

Acceptatie doorbreekt de vicieuze cirkel

Door te accepteren dat je een tijdje uit de running bent, creëer je rust en ruimte in je hoofd. Het opent de weg naar ontspanning en helpt je gezonde beslissingen te nemen. Er kan -eindelijk!- aandacht zijn voor innerlijke behoeften. En nee, dat is geen luxe of vaag geleuter; dat is concreet aan achterstallig onderhoud werken.
Het is de eerste, noodzakelijke stap op weg naar herstel.

 

Carolien Hamming

Vragen of opmerkingen? Zet je reactie hieronder of mail naar info@csrcentrum.nl.

 

Klik hier voor een overzicht van alle blogs en bekijk de korte video op You Tube: Hoe ontstaat burnout?

 

Noten

  1. Een neurobiologische onderbouwing van gezondheidsklachten die kunnen ontstaan als gevolg van overbelasting is bijv. te vinden in dit recente artikel van Bruce McEwen: Neurobiological and Systemic Effects of Chronic Stress 2017, SAGE, open acces.
  2. Hoewel de officiële richtlijn Overspanning en Burnout als een psychologische aandoeningen beschouwt, weten veel artsen uit hun eigen klinische ervaring dat burnout een lichamelijke basis heeft. CSR-coach en bedrijfsarts Gijs Schraa publiceerde hierover recent dit artikel: Burnout, een kans voor echte dokters. 2018, Tijdschrift voor Bedrijfsartsen en Verzekeringsgeneeskundigen.
  3. Dat uitgeputte mensen wel willen maar niet kunnen, herkennen we bij vrijwel al onze CSR-cliënten. Deze bevindingen werden bevestigd door het promotie-onderzoek naar aanhoudende cognitieve beperkingen bij mensen met burnout van Arno van Dam (Radboud Universiteit). Hij schreef er (samen met anderen) dit artikel over Burnout, Cognitieve Problemen, Stress en Vermoeidheid. 2014, De Psycholoog.

Reacties

In de inleiding in de mailbox schrijf je 'Accepteren van een burn-out is lastig. Toch is het de eerst stap op weg naar herstel. Hoe doe je dat?'. Hier veerde ik van op, want 'accepteren' is voor mij jarenlang echt zo'n tandenknars-woord geweest: allemaal leuk dat het een goed idee is om dingen te accepteren, maar hóe dan? De verstandige dingen die je in de rest van het artikel zegt, kwamen bij mij pas aan nádat ik was begonnen met accepteren. Eerder stond mijn geest er gewoon niet voor open: bij alles over accepteren dacht ik 'maar ik kán dit niet accepteren want dan gaat alles mis!!''. Dan zou het geholpen hebben als iemand me in kleine brokjes had kunnen vertellen wat ik moest doen om accepteren mogelijk te maken. Of misschien zelfs dat ik eerst niks hoefde accepteren maar voor een paar dagen moest letten op wanneer ik hoofdpijn kreeg, en dan even 5 minuten moest stilzitten. En pas daarna een volgende stap verzinnen. Voor mijzelf begint het nu zachtjes te komen. Dingen die hielpen: het ging fysiek gewoon écht niet meer, dat maakte erkennen dat er iets aan de hand was makkelijker. Wel erg verdrietig om geweest, en dat zat acceptatie in de weg. Ik had een heel rationele vriend die me hielp om bewust vast te stellen wat ik waarnam aan mijn lijf, welke gedachten daadwerkelijk wáár waren en wat 'alleen maar' moet-gedachten. En doordat hij mij voordeed hoe je én perfectionistisch kon zijn, én jezelf rust en vriendelijkheid kon gunnen, durfde ik dit mijzelf ook toe te staan. Tijdens een cursus leerde ik dat je niet schuldig hoeft te zijn om verantwoordelijk te zijn. En dat focus op wat er wél is, helpt. En ik vermoed dat dit geheel optelt tot iets van acceptatie. Maar ik word nog steeds kriegel als mensen zonder verdere uitleg zeggen 'je moet dit accepteren', want dat weet ik zelf ook wel; ik weet alleen nog steeds niet wat ik dan anders moet denken of anders moet zien zodat ik dingen accepteer. Daar is vast al wel over geschreven in de literatuur. Dus misschien de volgende keer een column over hoe het accepteren zelf nou eigenlijk in zijn werk gaat? Alvast bedankt :)

Ik zou ook wel graag willen weten hoe ik acceptatie in de praktijk moet brengen, ik blijf het lastig vinden om de situatie te accepteren als ik me regelmatig zo verschrikkelijk voel. Hoe kan ik me daaraan overgeven? Van binnen blijf ik me verzetten en probeer ik er alles aan te doen om dat gevoel tegen te gaan, tegen mezelf zeggen ‘accepteer hoe het is’ werkt niet.

Acceptatie van mijn burnout kwam pas toen iemand tegen mij zei: werk? Het enige werk wat jij nu hebt, is te zorgen dat de batterij weer oplaadt en opgeladen blijft!

Mooi artikel. Hoor graag meer over actuele ontwikkelingen - aanpak en (ervarings) blogs.
Bij voorbaat dank!

Voor mij is het een complexe burnout. Mijn 9-jarige huwelijk was al meer dan ik eigenlijk aankon, als hoogsensitief persoon kon ik niet omgaan met de prikkels en verantwoordelijkheden van een gezin met kinderen. Ik deed mijn uiterste best om te compenseren met kunst en vlieg werk, maar verloor daarin mijzelf. Achteraf bezien was een lat-relatie passender geweest.
Na de scheiding werd het enkel erger. Ik handelde impulsief na een verliefdheid die niet wederzijds werd. Ik woonde in een andere stad, terwijl ik serieuze maagklachten en stemmingsproblemen had. Terwijl ik jaren hoopte dat mijn grote liefde zich nog zou bedenken, investeerde ik mijn resterende energie in een soort online coaching...van anderen! Ik deed dat best goed maar verloor mezelf erin.
Intussen ging het met mijzelf slechter en problemen met huisvesting en huisgenoten. Ik belandde in daklozenopvang en na een half jaar kon ik een woning krijgen in mijn eigen regio. Ik was al behoorlijk uitgeput.
Daar kwam nog bij mij sterke impulsiviteit en verantwoordelijkheidsgevoel : ik vond dat ik meer kon doen dan een uitkering kon vangen. Daarnaast zocht ik nog steeds naar de ware liefde. Hier kwam dus bij mijn maagklachten en contant gepieker dag en nacht. Mijn frustraties en onmacht nekten mij.
Ik weet nog steeds niet precies wat ik kan doen, behalve dat ik rustig aan moet doen en wat liever voor mezelf moet zijn. In verleden heb ik zoveel hulpverlening gezien, ik ben daarin geloof verloren, ook in mezelf en God.
Waarschijnlijk doe ik het beste wat ik kan doen: op mezelf blijven en afstand houden van anderen. Ik leunde vroeger teveel op anderen en heb ook veel afwijzing ervaren. Liever eenzaam dan mezelf verliezen! Voorlopig is balans daarin niet mogelijk dus leef ik vrij alleen, zie enkel mijn kinderen nog.
Verder doe ik weinig behalve mijn passies : tv, gaming en erotiek. Ik deed tot op de valreep nog steeds teveel dingen die uiteindelijk energie vraten. Nu kies ik voor mezelf : geen ambities meer, ik sta voorop, en beter te weinig mensen dan te veel - ze zijn te egocentrisch of juist te weinig empatisch. En hulpverlening valt ook af, dat circus daar stap ik niet meer in - ik weet meer dan tien hulpverleners van allerlei snit bij elkaar.
In essentie moet ik tegen mijn eigen natuur en bezorgheid ingaan door helemaal niks te doen, zo weinig mogelijk. Dat is best moeilijk. Ik moet gewoon afwachten tot het beter wordt en enkel doen wat ik echt wil, in plaats van "dit zou goed zijn voor me" principes, anders draaf ik daar weer in door qua verwachtingen. Dus herstel of het einde...ik moet gewoon afwachten. Andere opties werkten niet of ik geloof er niet in.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.