Berichten

Grootmoeder Gerritje Beukers-de Kleuver

Op houten banden fietste ze in de winter van ’45 van Utrecht naar de Achterhoek om aardappels te bemachtigen. Ik had een sterke, optimistische grootmoeder. Ze ging er prat op dat ze goed met tegenslag overweg kon. 

Tot ze de ziekte van Parkinson kreeg. 

Positief denken

Ze raakte immobiel en haar gezicht verstrakte -net als bij prins Claus. Het ergste was haar inktzwarte stemming, die haar in zichzelf opsloot. De specialistisch arts beschouwde die somberte als een ‘beleving’ die goed was te beïnvloeden -als ze haar best maar deed. Dus moedigden we oma aan om positief te denken en zich vooral op de leuke dingen te richten. 

Kansloos natuurlijk. 

Maar dat begrepen we pas na haar overlijden, toen bekend werd dat depressie veel voorkomt bij de ziekte van Parkinson. De afbraakprocessen en veranderingen in de hersenen hebben direct effect op de stemming. Daar kon ze dus niets aan doen.

Niet haar eigen schuld

Ik krijg nog buikpijn als ik eraan denk hoe alleen mijn oma zich moet hebben gevoeld. 

Wat als we haar ziekte beter hadden begrepen? Het had haar niet van haar klachten afgeholpen. Maar de wetenschap dat ze niet zélf voor haar donkere stemming koos, dat het niet haar eigen schuld was, had vast troost gegeven. 

Sindsdien vraag ik me bij psychische klachten altijd af wat er bekend is over de achterliggende neurobiologische processen. Ik ging er boeken en wetenschappelijke artikelen over lezen. 

Herbeleving

Toen ik in 2003 een burn-out cursus bij het CSR Centrum van Sonja van Zweden volgde, kreeg ik een herbeleving van de situatie rond mijn grootmoeder. Begrijp me niet verkeerd, burn-out is totaal anders dan de ziekte van Parkinson, maar ik zag pijnlijke overeenkomsten tussen de beoordeling en behandeling van de psychische klachten bij beide aandoeningen.

Sonja opende mijn ogen voor de medisch-biologische kant van burn-out: aan de ernstige klachten liggen primair neurofysiologische ontregelingen van het stresssysteem ten grondslag. Zo is de uitputting die met burn-out gepaard gaat geen psychisch symptoom, zoals vaak wordt gedacht. En het terugtrekgedrag heeft niets te maken met een gebrek aan bevlogenheid of motivatie. 

Let wel, ‘burn-out zijn’ is niet hetzelfde als ‘stressklachten hebben’. Aan burn-out gaat altijd een periode van toenemende vermoeidheid en stressklachten vooraf. Stressklachten zijn milder en makkelijker te keren, bijvoorbeeld door een gezondere leefstijl en aanpassingen in de manier waarop je met problemen omgaat; bij burn-out zijn dit soort interventies onvoldoende.
Behandeling van burn-out moet beter

In 2006 nam ik niet alleen Sonja’s bedrijf, maar ook haar missie over: de behandeling van burn-out moet beter. Want door de huidige focus op stresscoping en snelle activatie, wordt de hoofdzakelijk psychologische aanpak vaak zélf een stressor die het herstelproces vertraagt. Daarmee wordt (ongewild) de patiënt tekort gedaan, zoals ik mijn grootmoeder ooit tekortdeed.

Als we stress zouden bezien vanuit psychologisch én neurobiologisch perspectief, begrijpen we beter waarom mensen zulke ernstige mentale en fysieke klachten kunnen ontwikkelen door langdurige stress of overbelasting. En doorzien we ook beter welk type interventies helpend, of juist niet-helpend kunnen zijn. 

CSR Centrum is pionier op dit gebied

Daarom hebben we de whitepaper Een nieuwe kijk op stress geschreven. We laten zien hoe het anders kan en presenteren resultaten waar we trots op zijn. Wetenschappelijk onderbouwd. 

We hopen dat deze visie gaat doorklinken in denkrichting, richtlijnen en behandelplannen. 

Wil je meer weten? Download de whitepaper, de samenvatting of de factsheet. Mijn persoonlijke toelichting op de whitepaper kun je zien in de opname van het webinar van 3 november 2020 (dit is terug te kijken t/m 22 november 2020).

Carolien Hamming
directeur van CSR Centrum

Vragen of opmerkingen? Zet je reactie hieronder of mail naar info@csrcentrum.nl.

Een psychobiologische aanpak bij stressklachten, overspanning en burn-out leidt gemiddeld tot betere resultaten dan een puur psychologische behandeling. We schreven hierover een whitepaper.

Geschreven door Eveline aan de Wiel
Gepubliceerd op 27-7-2020 op nu.nl

Vergeetachtig, een kort lontje en sneller emotioneel: de coronacrisis heeft ons uitgeput. Daar moeten we van herstellen, zegt stressexpert Carolien Hamming. “Wees kritisch op wat je doet. Maak je je zorgen over de veiligheid op je vakantieadres? Misschien kun je dan beter thuisblijven.”

Veel mensen begrijpen niet waarom ze zo moe zijn geraakt, vermoedt Hamming, directeur van het CSR Centrum voor stress- en burn-outcoaching. “Je denkt al snel: dat nieuws over corona, hoe erg is dat nou? Maar elke dag coronanieuws maakt je onbewust alerter. Je voelt je minder veilig. Heb ik volgende week nog werk? Gaat het goed met mijn ouders? Door die mentale zorgen gaan ook lichamelijke processen iets harder werken. Dat is een beetje stress, maar dan langdurig.”

Stress helpt je focussen

Stress is in principe niet verkeerd, benadrukt Hamming. “Stress zorgt voor energie, het maakt je actiever. Je hartslag gaat omhoog, je bloedsuikerspiegel stijgt en je kunt je beter focussen. Die verhoogde activatie heb je nodig om een prestatie te kunnen leveren.”

Daar is niets mis mee, maar een stressvolle periode vraagt extra energie. En daar moet je extra van herstellen. Je lijf moet helemaal terug naar de basiswaarden, zodat je ’s ochtends uitgerust wakker wordt en je fit voelt. Daar heerst een taboe op, weet Hamming. “Veel mensen denken dat herstellen van stress vooral psychologisch is. ‘Als je je maar sterk genoeg houdt, komt het vanzelf goed.'”

Zo is het niet, zegt Hamming. Het is ook lichamelijk. “Als je structureel te weinig herstelt, gaat je lichaam zich aanpassen aan de overactiviteit en kom je in een negatieve spiraal terecht. Je hartslag blijft een beetje hoger, je spieren blijven gespannen en je ademhaling komt minder tot rust. Zo word je steeds vermoeider en kun je overspannen raken.”

Kies voor matige inspanning. Haal een frisse neus en probeer ervan te genieten.


Carolien Hamming, directeur CSR Centrum

Hoe herstel je van coronastress? De makkelijkste manier om goed te herstellen is meer slapen, vertelt de stressexpert. “Ga op tijd naar bed, leg je telefoon weg en zet geen wekker.” Wat ook werkt: maak iedere dag een wandeling. “Kies voor matige inspanning. Haal een frisse neus en probeer ervan te genieten.” Je conditie oppeppen? Geen goed idee, vindt Hamming. “Bij intensief sporten hoort ook intensief herstellen. Dat is niet handig als je al een herstelachterstand hebt.”

Liever tijd dan een Ferrari

Ook belangrijk: doe wat je leuk vindt. “Vaak doen we onbewust dingen voor de vorm, omdat we denken dat het moet of omdat we vinden dat het hoort. Maar eigenlijk hebben we er geen zin in. Als je al vermoeid bent en je blijft dingen op je tandvlees doen, dan levert dat meer stress op.”

Daar worden we niet gelukkig van, weet ook econoom Paul Smeets van de Universiteit Maastricht. Hij deed onderzoek naar geluksbeleving in relatie tot welvaart. “We moeten een huis, een mooie auto en op vakantie gaan – het liefst twee keer per jaar. Maar van wie eigenlijk? Als je een nieuwe auto koopt, is dat de eerste maand mooi. De tweede ook nog, maar daarna ben eraan gewend. En als je met een Ferrari in de file staat, is dat nog steeds vervelend.”

We moeten een huis hebben, een mooie auto en op vakantie gaan – het liefst twee keer per jaar. Maar van wie eigenlijk?


Paul Smeets, econoom

Geluk zit volgens Smeets niet zozeer in materiële zaken, maar in wat je doet. “Wil je gelukkiger worden? Ga iets actiefs doen. Maak een wandeling, ga vrijwilligerswerk doen of spreek met vrienden af.” Ga je deze zomer niet op vakantie? Dan heb je misschien geld over om ‘tijd te kopen’. Heb je een hekel aan tuinieren? Huur een tuinman in. Word je doodongelukkig van strijken? Kies voor een strijkservice. Dat neemt stress weg en levert vrije tijd op.”

Ook op vakantie gaan kan bijdragen aan herstel, denkt Hamming. “Mits je je veilig voelt, want de wereld is natuurlijk een beetje veranderd. Ben je bang voor een lockdown? Dan doet een verre reis je waarschijnlijk minder goed dan je had gehoopt. Vraag jezelf af: wat is goed voor mij? We denken vaak dat we op vakantie moeten, maar thuisblijven kan ook.”

Kijk ook onze video: Waarom raken gezonde mensen burn-out?

Lees hier het originele artikel op nu.nl

In dit informatieve (en ook nog leuke) filmpje leggen we uit wat je moet doen om weer te herstellen van burn-out.

Een mens kan enorme prestaties leveren en kan veel stress aan. Maar als je steeds te weinig herstelt, pleeg je roofbouw op je lichaam. Je raakt langzaam uitgeput en er ontstaan veranderingen in je stresssysteem. Met emotionele, cognitieve en lichamelijke klachten als gevolg. En het duurt máánden voordat je weer helemaal de oude bent. Daarom kun je er beter voor zorgen dat het niet zover komt.

Van een moeilijke taak, hoge werklast of een ingrijpende levensgebeurtenis raakt ons lichaam automatisch een beetje gestrest. Meestal niet extreem, maar wel meetbaar: je hartslag is wat hoger, je ademhalingsfrequentie stijgt en je wordt alerter. Ook stijgt de spanning in je spieren en doordat er meer energie vrijkomt voel je minder vermoeidheid.

Dat is normaal en heel gezond. Als je weer rustig bent en tijdens je slaap herstelt je lichaam weer.

Of het nu gaat om de beenspieren van een atleet of mentale systemen van een boekhouder of receptioniste: na gebruik hebben alle systemen in je lichaam herstel nodig.

Het gaat erom dat inspanning en herstel steeds in balans zijn

Soms raak je extra vermoeid. Bijvoorbeeld als je intensief sport, of als de werkdruk hoog is. Omdat je je lijf dan intensiever belast, heb je ook meer rust nodig. Lukt dat niet, dan ben je de volgende dag nog vermoeid. Als dat zo nu en dan gebeurt, is dat geen probleem.

Je merkt niet dat je inteert op je reserves

Maar als te weinig herstellen een gewoonte wordt, dan kunnen er problemen ontstaan. Je bent dan bezig je lichaam langzaam uit te putten.

Dat gaat vaak ongemerkt, omdat je aan dat vermoeide gevoel gewend raakt. Je lichaam laat zich niet kennen en compenseert de vermoeidheid door een tandje bij te zetten. Daar zorgt het stressmechanisme voor.

Sport herstel

Sporters kennen het belang van voldoende herstel

Het stressmechanisme past zich aan je intensieve levensstijl aan. Dat kan lang goed gaan.

Maar dat je niet helemaal fit bent, merk je aan vermoeidheid en aan allerlei klachten en kwaaltjes die steeds hinderlijker worden. En hoewel je het hard nodig hebt, wordt het juist steeds moeilijker om echt tot rust te komen. Je voelt je vaak uitgeput, maar zit rechtop in bed van de spanning.

Je lichaam ‘verleert’ om uit te rusten

Nu kunnen ook andere klachten ontstaan zoals emotionele labiliteit, depressie- en angstklachten, slaapproblemen, geheugen- en concentratieproblemen.

Deze klachten bemoeilijken het herstel. Je zit in de vicieuze cirkel van chronische stress.

Met meer rust gaan de klachten niet meer over. Dat gaat door tot het écht niet meer gaat. Dan ben je burn-out.

Veel mensen denken dat burn-out vooral een psychisch probleem is. En dat het vooral een kwestie is van even wat meer rust nemen en positief denken (zodat je weer bevlogen wordt).

Dat klinkt best logisch, want opgebrande mensen zien het allemaal niet meer zitten, zijn prikkelbaar en barsten snel in tranen uit.

Maar het klopt niet.

Als gevolg van langdurig véél te veel stress is het lijf uitgeput en zijn regelprocessen in de hersenen veranderd. Dát is de oorzaak van deze malaise.

Je voelt je uitgeput, maar zit rechtop in bed van de spanning

Om te herstellen moet het ontregelde brein weer normaal gaan functioneren. Dat gaat niet vanzelf en het heeft veel tijd nodig.

Daarom kun je beter voorkomen dat het zover komt. Het allerbelangrijkste?
Zorg voor ontspanning en voldoende slaap. Vooral als je hard werkt.

Burn-out duurt het langst van alle werkgerelateerde psychische klachten. Opvallend is ook de grote spreiding in duur van burn-out: van drie maanden tot meer dan een jaar. Waarom duurt het herstel soms zo lang? Patiënten ogen niet ziek, maar kunnen maanden, soms jaren niet normaal functioneren.

Wat is een burn-out en wat moet je wel, of juist niet doen om te herstellen?

Over burn-out bestaan nog altijd veel misverstanden. Dat het een psychisch probleem is bijvoorbeeld, dat uit je hoofd gepraat kan worden. Daarom hebben we er een korte, informatieve video over gemaakt. Zodat je snel begrijpt wat er mis gaat.